De dynamiek van fouten…van schuld naar groei

We kennen allemaal de uitdrukking: ‘Waar gewerkt wordt, worden fouten gemaakt’. Maar wist jij dat de manier waarop een team op deze fouten reageert, een bepalende factor is in de algehele prestaties en ontwikkeling van het team? Met deze blog duiken we in de kern van teamdynamiek bij het omgaan met fouten, waarbij de nadruk ligt op ‘de impact van de focus op schuld of feiten’. 

Wat is het effect van beschuldigen?
Het zoeken naar en aanwijzen van schuldigen is een natuurlijke, maar vaak contraproductieve reactie op problemen. Psychologisch gezien kan dit leiden tot een reeks negatieve emoties en gedragingen binnen het team. Hierbij kan je denken aan: 

Defensiviteit:
Wanneer teamleden het gevoel krijgen dat ze aangevallen worden, zal dit in veel gevallen leiden tot een defensieve houding. De teamleden in kwestie zetten dan als het ware een schild op. Dit is een natuurlijke reactie, maar het kan wel de open communicatie binnen het team belemmeren. In plaats van openlijk te praten over wat er misging en hoe het op te lossen, zijn teamleden dan meer bezig met zichzelf te beschermen. Uiteindelijk heeft dit een negatief effect op de samenwerking en het vermogen van het team om effectief problemen op te lossen.  

Angstcultuur:
Als in een team de nadruk ligt op wie de schuld heeft, ontstaat er al snel een sfeer van angst. Je kunt voorstellen dat teamleden bang worden om fouten te maken, omdat ze niet willen dat er met de vinger naar hun gewezen wordt. Dit maakt dat mensen minder durven te experimenteren en nieuwe dingen te proberen, wat juist zo belangrijk is voor innovatie en creativiteit! We willen een team waar iedereen zich vrij voelt om te ontdekken en te groeien, niet een waar iedereen op zijn tenen loopt om maar geen fouten te maken.

Erosie van vertrouwen:
Wanneer er wordt gesproken over schuld, begint het onderlinge vertrouwen af te brokkelen. En vertrouwen is toch de lijm die een Agile team bij elkaar houdt. Zonder vertrouwen wordt samenwerken moeilijk. De teamleden delen niet meer openlijk hun ideeën of zorgen, omdat ze niet weten hoe de ander zal reageren. Dit is niet alleen schadelijk voor de teamgeest maar ook voor de effectiviteit van het team als geheel.  

Kortom
Als de focus in een team ligt op naar wie de schuld heeft in plaats van wat er echt gebeurd is, zie je een paar duidelijke tekenen. Het raakt de kern van het team, hun energie en de kwaliteit van het werk. Op de langere termijn kan een schuldgerichte benadering dus leiden tot:

Verminderde teamcohesie.
Als teamleden constant bang zijn voor de schuldvraag, raken ze meer gefocust op individuele bescherming dan op teamwork. Dit breekt het teamgevoel af. In plaats van samen aan een touw te trekken, voelt iedereen zich een beetje alleen op een eiland. Dat is natuurlijk niet wat je wilt in een team dat samen topresultaten moet behalen.

Waar herken je dit aan?
Terugtrekken van teamleden:
Je merkt dat teamleden zich isoleren en minder betrokken zijn bij groepsactiviteiten of discussies.

Minder samenwerking:
Er is een duidelijke afname in de bereidheid om samen te werken. Teamleden lijken eerder solo-werkzaamheden te kiezen.

Verminderde openheid:
Teamleden delen minder hun ideeën of zorgen.
 
Lager moreel en motivatie:
Als iedereen steeds op zijn hoede moet zijn, gaat de energie en motivatie snel achteruit. Het is als werken met een constant gevoel van ‘wat als ik een fout maak?’. Dat haalt de vreugde en het enthousiasme uit het werk, wat je juist nodig hebt om als team te knallen.

Waar herken je dit aan? 
Minder enthousiasme:
Je ziet een duidelijke afname in energie en enthousiasme bij teambesprekingen. 

Toename van negativiteit:
Er kan een toename zijn van negatieve opmerkingen of cynisme.

Lage Motivatie:
Teamleden tonen minder initiatief of drive om problemen proactief aan te pakken of met nieuwe ideeën te komen.

De kwaliteit van het werk neemt af:

In een omgeving waar de angst regeert, nemen mensen minder risico’s en zijn ze minder geneigd om creatief en innovatief te zijn. Dit kan leiden tot een daling in de kwaliteit van het werk. Je wilt juist dat iedereen zijn beste beentje voorzet, experimenteert en nieuwe ideeën uitprobeert.

Waar herken je dit aan? 
Vermijden van Risico’s:
Teamleden zijn terughoudend om risico’s te nemen of nieuwe benaderingen te proberen. 

Gebrek aan Innovatie:
Er komen minder creatieve oplossingen of voorstellen voor verbetering.

Standaardisatie van taken:
Teamleden kiezen sneller voor de ‘veilige’ weg en willen zich strikt houden aan de bestaande procedures, ook als deze niet optimaal zijn. 


Wat dan wel? Een constructieve benadering… de kracht van feitelijke analyse! 

Wanneer het team juist de focus heeft op wat er feitelijk mis ging, in plaats van de schuldgerichte benadering, zal dit constructiever zijn. Dit zorgt namelijk voor: 

Positieve leerervaringen:
Als je fouten ziet als kansen om iets nieuws te leren, dan bouw je aan een mindset waarin groei centraal staat. Het is zoals kijken naar een misstap en denken: “Oké, dat werkte niet, maar wat kan ik hieruit halen?” Dit helpt iedereen in het team om te blijven groeien en ontwikkelen, in plaats van vast te zitten in het idee dat een fout iets slechts is. Het gaat erom dat je leert en vooruitgaat, niet dat je alles meteen perfect doet.

Betere probleemoplossing:
Door puur naar de feiten kijkt, zonder meteen iemand de schuld te geven, wordt het een stuk makkelijker om precies te snappen wat er misging. Het is alsof je een puzzel oplost zonder afgeleid te worden door wie welk stukje heeft neergelegd. Dit helpt het team om sneller tot de kern van een probleem te komen en samen slimme oplossingen te vinden.

Versterking van het team:
Wanneer je de feiten centraal stelt, creëer je een omgeving waarin iedereen zich gehoord en ondersteund voelt. Het is een beetje zoals een sportteam dat samen een tactiek bedenkt; Iedereen doet mee, iedereen telt. Hierdoor bouwt het team aan een sterkere teamband, waarin iedereen zich een belangrijk deel van het geheel voelt. Dat is toch goud waard?

Hoe kan jij het team hierbij je helpen? 

Als Agileteambegeleider is het jouw taak om het team te helpen een omgeving te scheppen waarin je team het beste uit zichzelf kan halen. Dit geld dus ook wanneer het gaat om het omgaan met fouten. Hier zijn drie concrete stappen waarmee jij je team effectief ondersteunen in het omgaan met en leren van fouten:

1. Luister actief en faciliteer feedback:
Zorg dat tijdens teammeetings iedereen de kans krijgt om zijn of haar ervaringen en ideeën te delen, vooral na een fout. Dit doe je door actief te luisteren en door iedereen aan te moedigen om hun gedachten te uiten. Vraag bijvoorbeeld: “Hoe denken jullie dat we dit in de toekomst kunnen voorkomen?” of “Wat kunnen we leren van deze situatie?” Dit helpt om een open dialoog te creëren zonder oordeel. 

2. Biedt het team concrete tools en technieken:
Geef je team praktische tools en technieken om fouten te analyseren en ervan te leren. Dit kan variëren van het gebruik van root cause analysis templates tot het houden van brainstormsessies voor procesverbetering. Het gaat erom dat je niet alleen praat over verbetering, maar ook de middelen aanreikt om dit in praktijk te brengen. Je zou bijvoorbeeld een periodieke ‘lessons learned’-sessie kunnen houden waarbij je gezamenlijk reflecteert en concrete actiepunten formuleert. 

2. Creëer een cultuur van continue groei:
Werk samen met het  tea en bouw actief aan een cultuur waarin fouten worden gezien als groeimogelijkheden. Dit doe je door consistent positief te reageren op fouten en door successen, hoe klein ook, te vieren. Moedig teamleden aan om hun leerervaringen te delen en wees zelf het voorbeeld door openlijk te praten over je eigen leermomenten. Dit creëert een omgeving waarin teamleden zich veilig voelen om risico’s te nemen en uit hun comfortzone te stappen. 


Jouw houding als teambegeleider kan het verschil maken!

Als Agileteambegeleider is jouw eigen reactie op fouten mede een factor in hoe je team omgaat met uitdagingen en tegenslagen. Jij kunt met jouw gedrag de toon zetten: als jij rustig, constructief en open reageert op fouten, creëer je een voorbeeldfunctie voor het hele team.

Dit betekent dat je eerlijk en transparant moet zijn over je eigen fouten, en deze moet benaderen als kansen om te leren en te groeien. Laat zien dat fouten maken oké is en dat het belangrijkste is hoe we hieruit leren en vooruitgaan. Dit helpt om een veilige en ondersteunende sfeer te creëren waarin teamleden zich comfortabel voelen om risico’s te nemen, te experimenteren en zich te ontwikkelen. Jouw houding kan een wereld van verschil maken in het cultiveren van een positieve, op groei gerichte mentaliteit binnen je team.

Hier zijn drie reflectievragen die je kunnen helpen om je eigen aanpak en impact te beoordelen: 

1. Hoe reageer ik zelf op fouten binnen het team?
Denk na over je onmiddellijke reactie wanneer iets niet gaat zoals gepland. Ben je geneigd om direct oplossingen te zoeken? of sta je stil bij wat er gebeurd is? Reflecteer op hoe jouw reactie het team beïnvloedt, zowel positief als negatief. 

2. Welk voorbeeld geef ik aan het team wat betreft het omgaan met fouten en uitdagingen?
Overweeg hoe jouw gedrag en houding tegenover fouten als voorbeeld dient voor je team. Ben je open over je eigen missers en leerprocessen? Creëer je een omgeving waarin teamleden zich veilig voelen om fouten te maken en ervan te leren? 

3. Hoe effectief zijn mijn strategieën voor het faciliteren van groei en leren uit fouten? 
Evalueer de methoden en technieken die je gebruikt om je team te begeleiden bij het leren van fouten. Zijn deze benaderingen effectief in het stimuleren van een positieve groeimindset? Zijn er gebieden waar je je aanpak kunt verbeteren om het team nog beter te ondersteunen?

Conclusie 

Hoe een Agile team omgaat met fouten, zegt veel over hun kans om te groeien, flexibel te zijn en nieuwe dingen te bedenken. Als je als teambegeleider helpt om een cultuur te bouwen waarin het draait om wat er echt gebeurd is, in plaats van wie de schuld heeft, dan zet je de deur wagenwijd open voor het team om alles eruit te halen wat erin zit. Dit gaat niet alleen over beter presteren, maar ook over een prettiger en meer voldoening gevend werkklimaat. 

Wil je meer weten over hoe je deze ideeën als Agileteambegeleider in de praktijk brengt en een sterk, flexibel team opbouwt, neem gerust contact op. Want ‘samen begeleiden we agile teams naar topresultaten en werkplezier!’ 

Wil jij dit soort informatie als eerste in jouw mailbox? Meld je dan nu aan!

Wij hebben een hekel aan SPAM en zullen dan ook nooit jouw gegevens verkopen!

Scroll to Top